RAW work flow 
 
RAW: digitaal negatief. Het RAW formaat is de oorspronkelijke, niet bewerkte vorm waarin een foto door de digitale camera wordt opgenomen. Dit is te vergelijken met het negatief van vroeger. De eigen software in de camera bewerkt dit RAW-beeld en zet het om in een JPG formaat. De manier waarop de camerasoftware werkt is veelal niet bekend en de instellingen zijn achteraf niet meer te wijzigen. Als je zelf al iets kunt instellen zijn dat bijvoorbeeld de scherpte, het contrast, de kleurintensiteit, de witbalans en de belichtingssterkte. De camerasoftware berekent het plaatje met de ingestelde parameters en legt deze vast in JPG vorm. JPG neemt veel minder geheugen in beslag dan RAW en is direct op beeldschermen te tonen en via printers af te drukken. Wel zo makkelijk en snel. 
Veel digitale camera’s bewaren het oorspronkelijke RAW formaat niet. De gebruiker krijgt alleen de al bewerkte foto en moet daar tevreden mee zijn. Natuurlijk kun je die in fotoprogramma’s weer verder bewerken, maar belangrijke beslissingen, zoals de witbalans, zijn dan al door de camerasoftware genomen en niet meer terug te draaien. 
Zelf RAW bewerken. Als je zelf het beeld in RAW formaat ter beschikking hebt kun je met daarvoor bedoelde software het oorspronkelijke beeld bewerken. De Canon 10D — en veel andere camera’s — kan RAW formaten afleveren. RAW bestanden zijn omvangrijke bestanden, die ook niet zomaar af te drukken zijn of via fotoviewers op beeldschermen toonbaar zijn. Je moet dus eerst aan de slag om de RAW foto te bewerken en in finale vorm te gieten. Meestal is dit TIFF of JPG. Je hebt daarin de vrije keus, wat je bij in-camera verwerking niet hebt. Het voordeel van RAW bewerking is dat instellingen als witbalans, belichtingsintensiteit en —curves, kleurintensiteit, contrast en scherpte achteraf bij te stellen zijn. Het nadeel is dat  je met grote bestanden werkt, het veel tijd kost en de foto’s niet onmiddellijk publiceerbaar zijn.  
Welke software gebruik je hiervoor? De RAW software die bij de Canon camera geleverd wordt is niet erg geschikt om grote series foto’s mee te verwerken. Daarbij zijn de instellingsmogelijkheden beperkt en vergt het programma veel tijd. Op advies van Norman Koren en andere gebruikers op het web, heb ik CaptureOne LE DSLR van PhaseOne geprobeerd. Hiermee is het werken in RAW net zo gemakkelijk geworden als in een foto-editor zoals Picture Window Pro. Series van foto’s kunnen in batch vorm geconverteerd worden. Het programma werkt redelijk snel. De meest aantrekkelijke functies van CaptureOne DSLR zijn: de simpel werkende voorziening om niet-lineaire dynamic range curves te maken en de fijnregelingsmogelijkheden van de witbalans. Een deel van de bewerkingen die ik eerst in de foto-editor deed, doe ik nu in de RAW editor. Veel foto’s zijn die uit CaptureOne komen zijn nu direct gereed voor printing.  
Voorbeeld. Ik wil met een simpele foto laten zien wat je kunt bereiken met een goede RAW work flow. 
 
 
Canon RAW software. Bijgaande foto is in RAW genomen. Met de Canon RAW software is de foto geoptimaliseerd voor witbalans (cloudy), exposure (-0.5), kleur (medium high), contrast (medium low). De foto zit aan de grenzen van het dynamisch bereik. Als je hem lichter instelt om de koeien beter te laten uitkomen, dan verdwijnt de wolkenlucht in de highlights. Maar de structuur van de wolken is eigenlijk te zwak. En tussen de wolken moet een stukje blauwe lucht zichtbaar zijn. Dit kun je wel iets verbeteren door minder belichtingsexposure te geven, maar dan worden de koeien nog donkerder dan ze nu al zijn. Deze tegengestelde bewegingen (koeien iets meer uit de schaduw en wolken meer structuur) kun je alleen bereiken door een niet-lineaire exposure curve. Je kunt je daarbij ook nog afvragen of de foto niet al te cool (blauw) is.  
CaptureOne RAW software. Als je over de foto hoovert zie je hetzelfde plaatje maar nu gemaakt met de evaluatie versie van CaptureOne LE. De witbalans heb ik op 5000 K gezet, waardoor het geheel een wat warmere gloed krijgt. De exposure curve heb ik aangepast op de twee belangrijke pieken (de koeien met het weiland en de luchten). De lucht is nu beter doortekend en het blauw is goed zichtbaar. De koeien komen ook veel beter uit, waarbij het rood van de koe veel natuurlijker overkomt. Ik vind de kleur van het gras ook beter in overeenstemming met hoe gras in augustus toont.  
Ik heb serieus geprobeerd of ik deze effecten ook zou kunnen realiseren met de Canon RAW software in combinatie met Picture Window Pro. Dat is me niet gelukt. Zo gauw je het op foto-editing nivo probeert (dat is Picture Window Pro) krijg je al gauw artefacten die het geheel iets onnatuurlijks geven. 
Dynamisch bereik en contrast.  
 
 
 
De belichtingscurve van de met CaptureOne bewerkte foto laat zien dat het beeld is opgebouwd over het gehele belichtingsbereik in RGB van 0 tot 255. Zo wordt het hele spectrum zo veel mogelijk benut. De zwarte curve is normaal een rechte, diagonale lijn. Ik heb hem niet-lineair gemaakt door op twee plaatsen de curve iets te versterken, ter hoogte van de beide belichtingspieken. De foto uit CaptureOne heeft niet erg veel contrast, maar geeft zo wel veel details in lucht en koeien. Als ik het contrast nu zou verhogen schuiven beide pieken uit elkaar richting meer donker en meer licht en raken zo gedeeltelijk buiten het belichtingsbereik. Hoover over de grafiek om te zien hoe de pieken bewegen bij maximale contrastering. Je ziet dat op de foto als overbelichting aan de ene kant en teveel schaduw aan de andere kant. Verder zie je dat de signalen in elkaar gedrukt worden en dat een groot deel van het beschikbare middelste lichtbereik niet meer gebruikt wordt. De foto verliest dus bij hoog contrast ook nuances in kleuren en vormen. Met de CaptureOne software heb je zelf precies in de hand hoe je contrast, nuanceringen en details uitbalanceert. Het verloop in de kleurcurves laat tegelijk zien dat bij contrastverschuivingen ook (lichte) kleurverschuivingen kunnen optreden. De rood, groen en blauw kanalen reageren niet precies gelijk bij contrast veranderingen. 
Digitale donkere kamer. Met de CaptureOne RAW software heb ik nu een prima digitale donkere kamer. Ik kan natuurlijk zonder, door perfecte JPG plaatjes te schieten. Maar dat is teveel gevraagd. CaptureOne DSLR is te downloaden bij www.phaseone.com