monitor kalibratie 
 
Als de roos in de Fotopagina header links en rechts mooi gelijkmatig naar wit afloopt, dan is het contrast van je monitor goed gecalibreerd. Is de overgang naar wit abrupt, dan staat het beeldscherm mogelijk te donker afgesteld. Omgekeerd, zie je bij een te lichte afstelling dat de roos naar de zijkanten te snel afloopt naar wit. Je kunt het contrast hardwarematig bijregelen met de regelaars op het beeldscherm. Het probleem is alleen dat je niet goed weet hoe je moet beoordelen of de instelling goed is. Waar moet je naar kijken en op letten? Behalve donker-licht afwijkingen kan de monitor ook een afwijkend kleurbeeld geven: te veel geel, te blauw bijvoorbeeld. Ook dat kun je bijregelen met de knoppen op je beeldscherm, maar opnieuw: hoe bepaal je de optimale instelling? Om het nog lastiger te maken, de RGB kleuren reageren ook nog verschillend bij andere contrastnivo's.  
Is het wel zo belangrijk dat de monitor goed gekalibreerd is? Bij publicatie van foto's op het Internet het is belangrijk dat de foto's de juiste kleur en donkerheid instelling hebben. Bij een afwijkende instelling van de monitor waarop je je foto's bewerkt, kunnen website bezoekers te donkere of te fletse afbeeldingen te zien krijgen, eventueel zelfs met kleurafwijkingen. Nu is Internet een vluchtig medium en de meeste bezoekers zal het worst wezen. Echt kritisch is het als je foto's wilt printer op je eigen printer, of via een afdrukcentrale. Onverwacht donkere of fletse afdrukken kunnen de pret behoorlijk bederven. 
Kalibratie via de hardware is lastig omdat je iets moet hebben wat je kunt gebruiken om te beoordelen of de instelling optimaal is. Er zijn echter simpel te gebruiken software routines met contrast en kleurtabellen. Hiermee kun je vrij gemakkelijk een optimale instelling zoeken. Norman Koren (gepensioneerd Kodak specialist en verwoed fotograaf) heeft een heel goed werkend monitor kalibratie programma op zijn site ter beschikking. Het is gratis en eenvoudig te downloaden. Je kunt er de gamma instelling van de monitor mee regelen, voor rood, blauw en groen apart. De brightness kan optimaal ingesteld worden, zodat de licht en schaduw weergaven natuurgetrouw overkomen. Norman is fysicus en geeft een uitgebreide (knap gecompliceerde) beschrijving van het begrip gamma. Het komt eigenlijk hierop neer dat het gamma staat voor contrast en het lastige is dat contrast niet-lineair werkt. Maar je hoeft je er niet echt in te verdiepen om het kalibratie programma te kunnen gebruiken. Het heet QuickGamma en het is te downloaden vanaf deze link. Er zit een goede Help-file bij. 
Een alternatief kalibratie programma staat op de site www.easyrgb.com, een erg handige site om kleurconversies te doen, bv van RGB naar Hex Values. Je hoeft niets te downloaden, want de kalibratie geschiedt on-line.  
Als je de software kalibratie gebruikt, moet je eerst de hardware instellingen van de monitor goed zetten: brightness op maximaal of iets eronder en kleurweergave op een kleurtemperatuur 6500. Na de software kalibratie moet je uiteraard de hardware instellingen niet meer wijzigen. De kalibratie zelf kun je het beste bij daglicht doen. 
Met een goed afgestelde monitor en een aantal veelzijdige testfoto's kun je vervolgens testen of de printer de juiste kleurweergave en contrastnivo heeft. Ik heb een paar testfoto's verzameld. De testfoto's zijn uitstekend geschikt om de weergave van beeldscherm en print-out te vergelijken. De ene testfoto is Photo Disq Test Image van www.inkjetart.com, de andere Printer Test file van www.digitaldog.imagingreview.com/tips/ website. Je kunt ze hier downloaden (als JPG, klik met rechter muisknop op de afbeelding en kies 'save as' of 'bewaar als'): Printer Test file  en PDI-Target.jpg. 
Blijf altijd kritisch, ondanks deze hulpmiddelen. Met name sterk gemengde kleuren kunnen gemakkelijk afwijken. Wanneer is iets groen/bruin en wanneer bruin/groen? Neem bij prints gerust de echte kleur erbij om te kijken of het resultaat bevalt. Afwijkingen tussen monitor en prints, of tussen prints van centrales, zijn soms te wijten aan het feit dat er in een andere kleurenruimte wordt gewerkt. De monitor kleuren zijn gedefinieerd als samenstellingen van R(rood)G(groen)B(blauw). De printerkleurendefinities zijn C(cyaan)M(magenta)Y(yellow) bij driekleurensystemen en nog ingewikkelder wanneer 6-8 inkten worden gebruikt. Er moet dus geconverteerd worden van de ene naar de andere kleurenruimte, zgn. kleurenmanagement. Meer hierover kun je binnenkort lezen op de pagina Printen.